NEN 818 Hijsmiddelen

Een veilige werkomgeving is voor iedere organisatie belangrijk. Dat geldt in het bijzonder voor plekken waar met hef- en hijsmiddelen zware lasten door de lucht worden verplaatst. Ongevallen met een hijsinstallatie kunnen ernstige gevolgen hebben, zoals lichamelijk letsel of forse materiële schade. Het regelmatig keuren van hijsmiddelen is daarom een noodzaak.

Wat is de NEN 818 (Hijsmiddelen)?

De NEN 818 is een veiligheidsnorm die toeziet op hijsmiddelen, hoofdzakelijk bedoeld voor het hijsen van goederen. Soms worden aan dezelfde installatie ook personencabines gebruikt, maar de norm richt zich primair op de veiligheid van het materiaal voor goederen. De norm beschrijft hoe de veiligheid van deze apparatuur kan worden vastgesteld.

De NEN 818 is onderverdeeld in verschillende subnormen, elk van toepassing op een specifiek type hijsmiddel. Voorbeelden van categorieën zijn kettingwerk, staalkabels en touwen (met een nadere specificatie voor kortschalmige kettingen in NEN 818-1), hijsgereedschappen zoals haken en hijsbanden, span- en sjorbanden, transportringen en wartels, en takels, lieren en loopkatten.

Niet alle hijsmiddelen vallen onder de NEN 818. Voor hangende werkbakken om personen te hijsen is er NEN-EN 14502-1. Een andere relevante norm is NEN-EN 13155, die geldt voor afneembare hijsgereedschappen zoals plaatklemmen, hijsmagneten en hijsbalken.

Tip: bekijk ook onze gratis checklist voor hef- en hijsmiddelen.

Eisen bekwaamheid inspecteur

Het jaarlijkse onderzoek en de beproevingen mogen worden uitgevoerd door een interne deskundige. Artikel 7.20, zesde lid, van het Arbobesluit vraagt een deskundige natuurlijke persoon, rechtspersoon of instelling die „beschikt over de daarvoor benodigde uitrusting”. Voor beproevingen is vaak specialistische testapparatuur nodig, zoals lastbanken of scheurdetectieapparatuur. Niet ieder bedrijf beschikt over deze middelen, waardoor organisaties de beproevingen doorgaans laten uitvoeren door een extern keuringsbedrijf.

Is de NEN 818 verplicht?

De norm zelf is geen wet. Wat wél verplicht is, staat in artikel 7.20 van het Arbobesluit: hijs- en hefgereedschap wordt ten minste eenmaal per jaar door een deskundige op zijn goede staat onderzocht, „waarbij het zo nodig wordt beproefd”, en de bewijsstukken daarvan liggen op de arbeidsplaats. De algemene keuringsplicht uit artikel 7.4a, derde lid, geldt voor hijs- en hefgereedschap niet; dat staat in het elfde lid van dat artikel. NEN-EN 818 beschrijft de kettingen zelf en de informatie die de fabrikant erbij levert, en is daarmee een toetsingskader bij het onderzoek.

Naast de wettelijke verplichting zijn er andere redenen om hijsmaterieel tijdig te laten keuren. Een incident met een hijsmiddel kan ernstig letsel of grote materiële schade veroorzaken. Bovendien stellen verzekeraars een geldige keuring vaak als voorwaarde voor dekking.

Verplichtingen volgens de norm

Controleer voor gebruik of het hijsmiddel in goede staat is. De wettelijke termijn staat in artikel 7.20: ten minste eenmaal per jaar een onderzoek door een deskundige, waarvan je de bewijsstukken bewaart op de arbeidsplaats. Of het hijsmiddel daarbij wordt beproefd, hangt af van wat het onderzoek uitwijst — een vaste cyclus van eens in de vier jaar staat niet in het Arbobesluit.

Inspectiepunten

De NEN 818 beschrijft een groot aantal inspectiepunten. Tijdens de visuele controle wordt onder andere gekeken of er een CE-verklaring of certificaat aanwezig is, of de specificaties van het hijsmiddel overeenkomen met het beoogde gebruik, of het middel correct functioneert (geen geknoopte of gedraaide kettingen of kabels), of er voldoende mogelijkheden zijn om een last juist te bevestigen, en of er zichtbare beschadigingen zijn door slijtage, hitte of chemische stoffen. Ook wordt gecontroleerd of het hijsmiddel in het verleden gerepareerd is.

Bij een beproeving voert de keurmeester een lastproef uit. Met welke proeflast dat gebeurt, hangt af van het hijsmiddel en van wat de fabrikant en de productnorm daarvoor voorschrijven; artikel 7.20, vierde lid, staat toe dat hijsgereedschap bij een beproeving zwaarder wordt belast dan de werklast. Daarnaast kan een statische proef plaatsvinden om te controleren of een last veilig kan worden vastgehouden, en kan scheurenonderzoek nodig zijn, bijvoorbeeld met Eddy Current of magnetisch onderzoek.

Registratie van NEN-818

De resultaten van visuele inspecties en beproevingen moeten duidelijk worden geregistreerd. Het is bovendien belangrijk dat gebruikers in één oogopslag kunnen zien of een hijsmiddel is goedgekeurd.

Met Tooltagger houd je de keuringsgegevens op een overzichtelijke manier bij. De tool helpt je ook bij het plannen van toekomstige keuringen. Wil je weten hoe je hijsmiddelen aanmaakt? Lees dan Tool aanmaken in Tooltagger.