Welke middelen zijn keuringsplichtig?

De Arbowet verplicht je te zorgen voor veilige arbeidsmiddelen, en het Arbobesluit maakt die zorgplicht concreet. Alleen: er bestaat geen enkele lijst waarop staat wat je allemaal moet laten keuren. Die volgt uit een handvol besluiten en normen naast elkaar. Hieronder staat per soort arbeidsmiddel wat er geldt, hoe vaak, en waar de plicht vandaan komt.

In dit uitgebreide artikel vindt u alle informatie over keuringsplichtige middelen in Nederland. We behandelen niet alleen welke apparaten en installaties periodiek gekeurd moeten worden, maar ook hoe vaak, door wie, en wat de consequenties zijn als u dit niet doet. Of u nu werkgever, ZZP’er of veiligheidsdeskundige bent, deze gids biedt u alle noodzakelijke informatie.

Keuringsplichtige arbeidsmiddelen: Het complete overzicht

Het snelle overzicht — per categorie de norm en de gebruikelijke keuringsfrequentie:

Arbeidsmiddel	Norm / kader	Gebruikelijke frequentie
Elektrisch (hand)gereedschap & verlengkabels	NEN 3140	Jaarlijks, vaker bij intensief gebruik
Ladders, trappen en rolsteigers	NEN 2484 / Arbobesluit	Jaarlijks
Hijs- en hefmiddelen	Arbowet / EKH-richtlijnen	Jaarlijks visueel, periodiek beproeven
Valbeveiliging (harnassen, lijnen)	NEN-EN 361/365	Jaarlijks
Brandblussers en haspels	NEN 2559 / NEN-EN 671-3	Jaarlijks (REOB)
Heftrucks en interne transportmiddelen	Arbowet / BMWT	Jaarlijks
Drukapparatuur	Warenwetbesluit drukapparatuur	Afhankelijk van klasse

In Nederland vallen veel verschillende arbeidsmiddelen onder de keuringsplicht. Deze verplichting is vastgelegd in diverse wetten en richtlijnen, waaronder:

• De Arbowet
• Het Arbobesluit
• Warenwetbesluit drukapparatuur
• Warenwetbesluit machines
• Besluit bouwwerken leefomgeving (sinds 1 januari 2024 de opvolger van het Bouwbesluit 2012)
• ATEX-richtlijnen (voor explosiegevaarlijke omgevingen)

Hieronder vindt u een gedetailleerd overzicht van de belangrijkste keuringsplichtige middelen per categorie.

Elektrische installaties en apparatuur

Elektrische installaties en apparatuur vormen een belangrijk onderdeel van keuringsplichtige middelen. Hieronder vallen:

NEN 3140-keuringen

Alle elektrische installaties en apparatuur in bedrijven moeten regelmatig worden gekeurd volgens de NEN 3140-norm. Dit omvat:

• Vaste elektrische installaties
• Verplaatsbare elektrische apparaten
• Machines met elektrische componenten
• Handgereedschap (zoals boormachines, slijptollen)
• Kantoorapparatuur (computers, printers, etc.)
• Verlengsnoeren en haspels

De keuringsfrequentie voor elektrische apparatuur hangt af van het type apparaat en de gebruiksomstandigheden. Voor kantoorapparatuur geldt vaak een termijn van 5 jaar, terwijl handgereedschap jaarlijks gekeurd moet worden.

Inspectie elektrische installaties (NEN 1010)

Naast de keuring van apparatuur moet de gehele elektrische installatie periodiek worden geïnspecteerd volgens NEN 1010. Dit betreft:

• Meterkast en hoofdverdeling
• Groepenverdeling
• Bekabeling
• Wandcontactdozen en schakelaars
• Aardlekschakelaars

Hefwerktuigen en hijsmiddelen

Hefwerktuigen en hijsmiddelen zijn door hun aard en gebruik onderhevig aan slijtage en moeten regelmatig gekeurd worden om veilig gebruik te garanderen.

Keuringsplichtige hefwerktuigen

De volgende hefwerktuigen zijn keuringsplichtig:

• Heftrucks
• Hoogwerkers
• Kranen (torenkranen, mobiele kranen, portaalkranen)
• Personenliften en goederenliften
• Autolaadkranen
• Rolbruggen
• Takels (elektrisch en handmatig)
• Schaarheftafels
• Palletwagens (elektrisch)

Keuringsplichtige hijsmiddelen

Naast hefwerktuigen zijn ook de volgende hijsmiddelen keuringsplichtig:

• Hijsbanden en stroppen
• Kettingen en kettingwerk
• Staalkabels
• Haken, ringen en sluitingen
• Hijsbalken en -frames
• Containerhijsgereedschap
• Vacuümheffers

Voor hijsmiddelen geldt in het algemeen een jaarlijkse keuringsplicht, maar bij intensief gebruik of gebruik in agressieve omgevingen kan een hogere frequentie noodzakelijk zijn.

Drukapparatuur en installaties

Drukapparatuur en -installaties kunnen bij verkeerd gebruik of mankementen ernstige risico’s opleveren. Daarom zijn de volgende middelen keuringsplichtig:

Drukapparatuur onder Warenwetbesluit

• Stoomketels
• Drukvaten
• Autoclaven
• Compressoren
• Persluchtinstallaties
• Gasflessen en -tanks
• Koelinstallaties
• CV-installaties (industrieel)
• Stoomleidingen

Specifieke drukapparatuur

• LPG-installaties
• Airco-installaties
• Warmtepompen
• Hydraulische systemen

Voor drukapparatuur gelden verschillende termijnen, afhankelijk van het medium, de druk en de risico’s. Zo moet een stoomketel vaak jaarlijks gekeurd worden, terwijl voor sommige drukvaten een termijn van 4 jaar geldt.

Blusmiddelen en brandveiligheidsvoorzieningen

Brandveiligheidsvoorzieningen moeten altijd in optimale staat verkeren en daarom regelmatig gekeurd worden:

Keuringsplichtige blusmiddelen

• Brandblusapparaten (schuim, poeder, CO2)
• Brandslanghaspels
• Sprinklerinstallaties
• Blusgasinstallaties
• Brandmeldinstallaties
• Noodverlichting
• Rookmelders
• Brandwerende deuren en doorvoeringen

De meeste blusmiddelen moeten jaarlijks worden gekeurd, waarbij brandblusapparaten om de 5 of 10 jaar (afhankelijk van het type) volledig herzien moeten worden.

Transportmiddelen en voertuigen

Ook transportmiddelen en voertuigen die in bedrijfsmatige context worden gebruikt, zijn veelal keuringsplichtig:

Bedrijfsvoertuigen

• Vrachtwagens (APK en tachograaf)
• Bestelbussen
• Personenauto’s voor zakelijk gebruik
• Aanhangwagens en opleggers
• Vorkheftrucks
• Reachtrucks
• Elektrische palletwagens (met bestuurdersstoel)
• Terminaltrekkers

Specifieke transportmiddelen

• ADR-transportmiddelen (voor gevaarlijke stoffen)
• Tankwagens
• Speciale voertuigen (zoals hoogwerkers op voertuig)

Voor transportmiddelen geldt naast de reguliere APK vaak ook een verplichting voor keuring van specifieke onderdelen, zoals de laadklep of takel.

Heftrucks en hoogwerkers hebben elk een eigen keuringsregime dat hier niet thuishoort. Onze zustersite Simpelkeuren behandelt de keuring van een heftruck en de jaarlijkse keuring van hoogwerkers en werkbakken onder TCvT.

Specifieke industriële apparatuur

In industriële omgevingen zijn nog diverse andere middelen keuringsplichtig:

Productiemachines

• Metaalbewerkingsmachines
• Houtbewerkingsmachines
• Verpakkingsmachines
• Productielijnen
• CNC-machines
• Robots en cobots
• Lasapparatuur
• Snijmachines

Overige industriële apparatuur

• Afzuiginstallaties
• Ovens en verhittingsapparatuur
• Persmachines
• Transportbanden
• Zaagmachines
• Mengers en mixers

Voor industriële apparatuur geldt dat de keuringsfrequentie vaak afhangt van de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) van het bedrijf, maar jaarlijkse keuring is gebruikelijk.

Voor lasapparatuur gelden aparte veiligheidseisen. Die staan bij Simpelkeuren, in lasapparatuur keuren.

Keuringsplichtige middelen in zorg en medische sector

In de zorgsector gelden specifieke keuringseisen voor medische apparatuur:

Medische apparatuur

• Röntgenapparatuur
• MRI-scanners
• Defibrillatoren
• Beademingsapparatuur
• Infuuspompen
• Operatiekamerinventaris
• Sterilisatieapparatuur
• Patiëntenbewakingsapparatuur

Overige zorgspecifieke middelen

• Ziekenhuisbedden
• Tilliften
• Rolstoelen (elektrisch)
• Behandeltafels
• Revalidatieapparatuur

Voor medische apparatuur gelden strenge eisen volgens de Wet op de medische hulpmiddelen en het Besluit medische hulpmiddelen.

Geldt dit ook voor klein gereedschap?

Ja. Dit is de vraag die het vaakst gesteld wordt, en het antwoord verrast mensen regelmatig: een accuschroefmachine valt onder dezelfde keuringsplicht als een grote machine. De Arbowet maakt geen onderscheid naar formaat of aanschafprijs, alleen naar risico.

Onder klein elektrisch gereedschap dat gekeurd moet worden vallen onder meer:

• Accuschroefmachines en -boormachines
• Haakse slijpers
• Decoupeerzagen en handcirkelzagen
• Elektrische schroevendraaiers
• Soldeerapparaten
• Elektrisch tuingereedschap zoals heggenscharen en grasmaaiers
• Verfspuiten
• Kleine compressors

Ook pneumatisch gereedschap dat op druklucht werkt, valt onder de keuringsplicht.

Hoe vaak, hangt af van het type gereedschap, de gebruiksintensiteit en de omgeving:

Type gereedschap	Omgeving	Aanbevolen frequentie
Klein handgereedschap (elektrisch)	Kantooromgeving	1x per 3 jaar
Klein handgereedschap (elektrisch)	Bouwplaats of industrie	1x per jaar
Klein handgereedschap (elektrisch)	Zware industrie, continu gebruik	1x per 6 maanden
Accu-aangedreven gereedschap	Alle omgevingen	1x per jaar
Pneumatisch gereedschap	Alle omgevingen	1x per jaar

Dit zijn richtlijnen bij de NEN 3140. Een risicobeoordeling kan uitwijzen dat in jouw situatie een ander ritme past — zie ook hoe vaak je elektrisch gereedschap moet keuren.

Keuringsfrequenties: Hoe vaak moet een keuring plaatsvinden?

De frequentie van keuringen verschilt per type arbeidsmiddel. Hieronder vindt u een overzicht van de meest voorkomende keuringsintervallen:

Jaarlijkse keuringen

• Brandblusapparaten
• Heftrucks en andere hefwerktuigen
• Hijsmiddelen
• Elektrisch handgereedschap (bij intensief gebruik)
• Blusgasinstallaties
• Ladders en trappen (bij intensief gebruik)

Tweejaarlijkse keuringen

• Elektrisch handgereedschap (bij normaal gebruik)
• Bepaalde drukvaten
• Kantoorapparatuur (bij intensief gebruik)

Vierjaarlijkse keuringen

• Sommige drukvaten
• Elektrische installaties (NEN 1010)
• Kantoorapparatuur (bij normaal gebruik)

Overige intervallen

• Transportmiddelen: APK jaarlijks of tweejaarlijks (afhankelijk van type)
• Gasflessen: 5-10 jaar (afhankelijk van type)
• Liften: 18 maanden

Het is belangrijk op te merken dat deze intervallen kunnen variëren afhankelijk van:

• De gebruiksintensiteit
• De gebruiksomstandigheden (corrosieve omgeving, buiten, etc.)
• Fabrieksspecificaties
• Uitkomsten van eerdere keuringen
• Risicoanalyse door het bedrijf

Wie mag keuringen uitvoeren? Bevoegde instanties en personen

Niet iedereem mag keuringen uitvoeren. Afhankelijk van het type arbeidsmiddel zijn verschillende certificeringen of kwalificaties vereist:

Onafhankelijke keuringsinstanties

Voor veel keuringsplichtige middelen is een onafhankelijke, geaccrediteerde keuringsinstantie vereist, zoals:

• DEKRA
• TÜV
• KIWA
• Bureau Veritas
• SGS
• DNV

Deskundigen met certificeringen

Voor specifieke keuringen zijn deskundigen met gerichte certificeringen nodig:

• NEN 3140: Vakbekwame personen en installatieverantwoordelijken
• VCA-VOL voor veiligheidskundigen
• Specifieke certificeringen voor heftruckkeurmeesters
• Gespecialiseerde deskundigen voor medische apparatuur

Interne keuringen

Sommige eenvoudige keuringen mogen intern worden uitgevoerd, mits:

• De keurmeester aantoonbaar deskundig is
• Er sprake is van onafhankelijkheid binnen de organisatie
• Er een deugdelijke administratie wordt bijgehouden
• De keurmeester de juiste certificeringen heeft

Wettelijke verantwoordelijkheden voor werkgevers

Als werkgever hebt u diverse wettelijke verantwoordelijkheden rondom keuringsplichtige middelen:

Zorgplicht

• Zorgen voor veilige arbeidsmiddelen (Arbowet artikel 3)
• Regelmatige controle en onderhoud (Arbobesluit artikel 7.5)
• Keuring van arbeidsmiddelen (Arbobesluit artikel 7.4a)

Documentatie

• Bijhouden van keuringsrapporten
• Opstellen van een onderhoudsschema
• Beschikbaar maken van gebruiksinstructies

Toezicht

• Toezien op juist gebruik van arbeidsmiddelen
• Zorgdragen voor voldoende instructie aan medewerkers
• Controle op tijdige uitvoering van keuringen

Maatregelen

• Onmiddellijk uit gebruik nemen van afgekeurde middelen
• Zorgen voor herstel of vervanging
• Melden van ernstige incidenten bij de Nederlandse Arbeidsinspectie

Aantoonbaarheid: raadplegen én registreren

Sinds 1 juli 2026 is artikel 12 van de Arbowet gewijzigd. Waar de wet eerder over samenwerking sprak, staat er nu dat de werkgever de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging raadpleegt over het arbobeleid en de uitvoering daarvan. Ontbreekt een OR of PVT, dan raadpleegt de werkgever de belanghebbende werknemers zelf. Daarmee geldt de plicht voor elk bedrijf, groot of klein.

Het artikel noemt de onderwerpen die in dat overleg in elk geval aan bod komen: de aanwijzing van bedrijfshulpverleners, de risico-inventarisatie en -evaluatie, de organisatie van deskundige bijstand, de aanvullende deskundige bijstand, de arbodienst, en de voorlichting van werknemers over hun werk en de risico’s daarvan. De Nederlandse Arbeidsinspectie kan hierop handhaven.

Let ook op wat er níét staat. Het keuren van arbeidsmiddelen is in artikel 12 geen apart gespreksonderwerp. De koppeling loopt via de RI&E: daarin staan de risico’s van je arbeidsmiddelen én de maatregelen die je ertegen neemt, en daar horen je keuringen en hun frequentie bij. Bespreek je de RI&E met je mensen, dan bespreek je dus ook je keuringsregime.

Zo staan er twee eisen naast elkaar die allebei om bewijs vragen, maar om verschillend bewijs:

Wat	Waar het staat	Waarmee je het aantoont
Raadpleging over het arbobeleid	Arbowet artikel 12	Verslagen van het overleg met OR, PVT of werknemers, en wat er met hun inbreng is gedaan
Uitgevoerde keuringen	Arbobesluit artikel 7.4a, zesde lid	Schriftelijke bewijsstukken van de keuringen

Dat tweede is letterlijk zo geformuleerd: “Schriftelijke bewijsstukken van de uitgevoerde keuringen zijn op de arbeidsplaats aanwezig en worden desgevraagd getoond aan de toezichthouder.” Op de arbeidsplaats — niet in een ordner op kantoor en niet in de mailbox van een collega. Wie per object registreert en het label op het middel scanbaar maakt, voldoet daar in één handeling aan.

Gevolgen van niet-keuringsplichtige middelen gebruiken

Het niet (tijdig) laten keuren van keuringsplichtige middelen kan ernstige gevolgen hebben:

Juridische consequenties

• Boetes van de Nederlandse Arbeidsinspectie (wettelijk maximum: het bedrag van de vijfde boetecategorie, in 2026 €110.000 per overtreding)
• Stillegging van werkzaamheden
• Aansprakelijkheid bij ongevallen
• Strafrechtelijke vervolging bij ernstige nalatigheid

Verzekeringstechnische gevolgen

• Weigering van uitkering bij schade
• Verhoogde premies
• Opzegging van verzekeringsdekking

Overige gevolgen

• Imagoschade
• Productieverlies door stillegging
• Beschadiging van materieel
• Ongevallen met letsel of erger

Documentatie en certificering: Wat moet u bewaren?

Bij keuringen hoort een gedegen administratie. Bewaar altijd de volgende documenten:

Keuringsdocumentatie

• Keuringsrapporten met datum en resultaat
• Certificaten van goedkeuring
• Reparatie- en onderhoudsrapporten
• Afkeurrapportages en genomen maatregelen

Aanvullende documentatie

• Gebruiksaanwijzingen en handleidingen
• CE-verklaringen en conformiteitsdocumenten
• Risicoanalyses
• Onderhoudsgeschiedenis

Bewaartermijnen

Bewaar keuringsdocumentatie minimaal tot de volgende keuring, maar bij voorkeur gedurende de gehele levensduur van het arbeidsmiddel plus 5 jaar daarna.

Zijn alle elektrische apparaten keuringsplichtig?

Niet alle elektrische apparaten zijn keuringsplichtig. Voor apparaten met een lage spanning (< 50V AC of < 120V DC) en apparaten die dubbel geïsoleerd zijn en nauwelijks risico opleveren, gelden vaak minder strenge eisen. De RI&E van je eigen bedrijf is hierbij leidend.

Wat is het verschil tussen onderhoud en keuring?

Onderhoud is gericht op het in goede staat houden van een arbeidsmiddel, terwijl een keuring bedoeld is om de veiligheid en conformiteit te beoordelen. Keuring vindt plaats volgens vastgestelde criteria en normen, vaak door een onafhankelijke instantie.

Moet ik nieuwe apparatuur direct laten keuren?

Nieuwe apparatuur met CE-markering is bij levering al gekeurd door de fabrikant. De eerste periodieke keuring vindt plaats volgens het schema dat in de RI&E is vastgesteld, meestal binnen 1 jaar na ingebruikname.

Gelden dezelfde regels voor ZZP’ers?

Ook ZZP’ers moeten zich houden aan de keuringsplicht voor arbeidsmiddelen die zij gebruiken. De Arbowet is weliswaar minder uitgebreid van toepassing op zelfstandigen, maar de Warenwet en productregelgeving gelden onverkort.

Wat betekent een CE-markering in relatie tot keuringen?

Een CE-markering betekent dat een product voldoet aan de Europese veiligheidseisen bij levering. Dit vervangt echter niet de verplichting tot periodieke keuring tijdens het gebruik.

Veelgestelde vragen

Wat zijn de keuringsklassen voor arbeidsmiddelen?

Arbeidsmiddelen worden vaak ingedeeld in keuringsklassen, oplopend in risico en complexiteit. Klasse 1 is het eenvoudige werk: acculaders, ladders, trappen, rolsteigers en elektrisch handgereedschap. Klasse 2 omvat onder meer steigers, heftrucks, lasapparatuur en goederenliften. Klasse 3 gaat over hefbruggen, hijs- en hefwerktuigen en verreikers. Hoe hoger de klasse, hoe zwaarder de eisen aan de keurmeester.

Geldt de keuringsplicht ook voor zzp’ers?

Ja. Ook als zzp’er werk je onder de Arbowet zodra je met arbeidsmiddelen werkt, zeker op bouwplaatsen waar opdrachtgevers en VCA-eisen om aantoonbaar gekeurd gereedschap vragen. In de praktijk kom je zonder geldige keuringsstickers veel bouwplaatsen simpelweg niet meer op.

Valt valbeveiliging ook onder de keuringsplicht?

Ja, harnassen, vanglijnen en ankerpunten moeten minimaal jaarlijks gekeurd worden door een deskundige. Lees er alles over in keuren van valbeveiliging.

Conclusie en praktische tips

Keuren is geen formaliteit maar de manier waarop je aantoont dat je aan je zorgplicht voldoet. De vraag van een inspecteur gaat zelden over je beleid; hij gaat over dit ene object en wanneer het voor het laatst is gekeurd.

Waar je mee begint

• Inventariseer wat je hebt. Zonder lijst weet je niet wat er ontbreekt, en dat is precies het gat waar een inspectie in valt.
• Zet een schema op met een signaal vóór de vervaldatum, niet erna.
• Leg elke uitslag vast bij het object zelf, niet in een losse map. Een rapport dat je moet zoeken is bij een controle hetzelfde als geen rapport.
• Haal een afgekeurd middel meteen uit de roulatie en markeer het, zodat niemand het per ongeluk toch pakt.
• Controleer jaarlijks of je frequenties nog kloppen met hoe het materieel in de praktijk wordt gebruikt.

Het rendement zit niet in de keuring zelf maar in wat je ermee voorkomt: stilstand, aansprakelijkheid bij een ongeval, en een boete die per overtreding oploopt.

Twijfel je of iets in jouw situatie keuringsplichtig is? Leg het voor aan een keuringsinstantie of veiligheidskundige — dat is goedkoper dan de aanname achteraf laten toetsen.