NEN 360, NEN 361 en NEN 365 valbeveiliging

Waar mensen op hoogte werken, wordt vaak valbeveiliging gebruikt. Dit materieel is onmisbaar als je letsel bij een val wilt voorkomen. Er is meer nodig dan alleen het beschikbaar stellen van dit materieel. Valbeveiliging moet ook regelmatig worden gekeurd. De eisen voor het keuren van valbeveiliging zijn vastgelegd in de normen van de Stichting Koninklijk Nederlands Normalisatie Instituut, beter bekend als de NEN. In deze normen staan eisen rondom de keuring en het onderhoud van valbeveiliging.

Valbeveiliging uitreiken is niet hetzelfde als valbeveiliging op orde hebben. Een harnas dat één keer een val heeft opgevangen is afgekeurd, ook al ziet het er ongeschonden uit. Daarom moet het periodiek worden gekeurd, volgens de normen van het NEN (Nederlands Normalisatie Instituut). Hieronder staat welke normen gelden en wat een keuring inhoudt.

Wat valt er allemaal onder de norm?

Valbeveiliging omvat alle voorzieningen die personen beschermen tegen vallen. In de praktijk maakt men vaak onderscheid tussen horizontale valbeveiliging, zoals randbeveiliging op platte daken, en verticale systemen voor bijvoorbeeld masten en windturbines. De NEN-normen hanteren een andere indeling. De overkoepelende norm NEN 365 en diverse subnormen beschrijven specifieke typen materieel.

Harnasgordels volgens NEN 361 vangen de valkracht op en houden de gebruiker in een verticale positie. Valbeveiligers met lijnspanners (NEN 360) zijn automatische systemen die een val stoppen door een lijn strak te trekken. Meelopende valbeveiligers (NEN 353) schuiven mee langs een verticale leiding. Vanglijnen en valschokdempers (NEN 354/355) absorberen de schok. Werkpositioneringsapparatuur (NEN 358) stelt een medewerker in staat op hoogte beide handen vrij te houden. Verankeringspunten (NEN 795) vormen het vaste bevestigingspunt. Afdaalapparaten (NEN 341) zijn bedoeld voor het veilig afdalen in nauwe ruimten zoals schachten. Omdat NEN 360, NEN 361 en NEN 365 betrekking hebben op veelvoorkomende middelen zoals harnasgordels en valstoppers, zijn deze normen voor veel werkplekken leidend.

Verplichtingen volgens de normen

Volgens de Arbowetgeving is een werkgever verplicht een veilige werkomgeving te bieden. Door de NEN-normen voor valbeveiliging te volgen, beschik je over een duidelijk houvast om aan te tonen dat je aan deze plicht voldoet – ook na een incident. Werkgevers mogen ook andere normen hanteren, zolang zij hetzelfde veiligheidsniveau kunnen aantonen.

Eisen bekwaamheid inspecteur

De keuring van valbeveiliging mag worden uitgevoerd door een deskundige medewerker; een onafhankelijk extern bureau is geen verplichting. Belangrijk is dat de inspecteur aantoonbaar bekwaam is, bijvoorbeeld door een opleiding met certificaat. Omdat voor bepaalde keuringen specialistische meetapparatuur nodig is, kiezen veel bedrijven er toch voor om deze taak uit te besteden. Zo blijft de controle betrouwbaar en onafhankelijk.

Hoe vaak moet er gekeurd worden?

Persoonlijke valbeveiliging wordt volgens NEN-EN 365 periodiek onderzocht, ten minste één keer per jaar; zo vat keuringsbedrijf Mennens de norm samen. Intensief gebruik, zware omstandigheden of slijtage kunnen vragen om een korter interval. Na een valincident is altijd een tussentijdse keuring noodzakelijk. Dan wordt beoordeeld of het materieel nog veilig te gebruiken is en of het geschikt was voor de situatie.

Inspectiepunten van NEN 365

Tijdens een keuring kijkt de inspecteur naar vier aspecten. Eerst controleert hij de registratie: is het CE-merkteken aanwezig en is het apparaatnummer nog leesbaar? Daarna volgt een visuele inspectie aan de hand van een checklist. Zichtbare schade zoals rafels, roest of vervormingen leidt onmiddellijk tot afkeur. Bij sommige onderdelen, zoals kabelgeleiders, wordt de werking getest. Vervolgens worden apparaten zoals automatische valstoppers mechanisch gecontroleerd, eventueel door demontage. Ten slotte beoordeelt de keurmeester secundaire risico’s: invloeden uit de omgeving, zoals chemicaliën, draaiende machines of extreme temperaturen, die het materieel kunnen aantasten. Als een valbeveiligingsmiddel kwetsbaar is voor een aanwezig risico, wordt het afgekeurd.

Het registreren van keuringen

Een sluitende administratie van alle keuringsresultaten is onmisbaar. Zo kun je ten allen tijde aantonen dat jouw valbeveiliging aan de eisen voldoet. Tooltagger is gereedschapsbeheersoftware waarmee je keuringen eenvoudig vastlegt en terugvindt.