Boetes bij niet keuren van gereedschap: Wat je als bedrijf moet weten

Stel je voor: je zit midden in een piekperiode, iedereen werkt hard door en plotseling staat de Nederlandse Arbeidsinspectie op de stoep om de keuringsdocumenten van je gereedschap in te zien. Zo’n controle komt vaak onverwacht en kan voor flinke stress zorgen. Toch is het niet meer dan logisch dat de inspectie hierop let, want de veiligheid van medewerkers staat op het spel. Wat gebeurt er nu precies als je jouw gereedschap niet of te laat laat keuren? En hoe voorkom je dat je tegen hoge boetes aanloopt?

De wettelijke verplichting: geen keuze, maar noodzaak

Het Arbeidsomstandighedenbesluit verplicht werkgevers om alle arbeidsmiddelen periodiek te laten keuren. Dat geldt voor elektrisch gereedschap, machines, heftrucks, ladders, steigers en eigenlijk elk hulpmiddel dat aan slijtage onderhevig is. De achterliggende gedachte is helder: onveilig gereedschap kan leiden tot ongelukken, en de overheid wil dat risico zo klein mogelijk houden. De boetes die staan op het niet naleven van deze plicht, laten zien dat het menens is.

De pijnlijke waarheid: boetes en hun impact

De Nederlandse Arbeidsinspectie controleert of bedrijven aan de keuringsplicht voldoen. Stelt de Arbeidsinspectie voor het eerst vast dat je niet hebt gekeurd, dan krijg je in de regel eerst een waarschuwing of een eis tot naleving, nog geen boete. De boete komt als dezelfde overtreding opnieuw wordt vastgesteld, of meteen als de overtreding de directe aanleiding was voor een ongeval met dodelijke afloop, blijvend letsel of een ziekenhuisopname. Zware overtredingen — bijvoorbeeld een overbrugde afscherming waardoor ernstig gevaar ontstaat — worden wel direct beboet. En naast de boete kan het werk worden stilgelegd; daarover verderop meer.

Overtreding	Type	Eerste keer vastgesteld	Eerste boete	Na één / twee eerdere boetes	Bij dodelijk ongeval
Arbeidsmiddel niet (tijdig) gekeurd (art. 7.4a)	Overige overtreding	Waarschuwing of eis tot naleving	€3.000	€6.000 / €9.000	€15.000
Arbeidsmiddel niet door toereikend onderhoud in veilige staat gehouden (art. 7.5 lid 1)	Overige overtreding	Waarschuwing of eis tot naleving	€9.000	€18.000 / €27.000	€45.000
Arbeidsmiddel zo geplaatst of gebruikt dat er ernstig gevaar is op omvallen, getroffen worden, brand of aanraking met elektriciteit (art. 7.4 lid 3)	Zware overtreding	Direct boete	€18.000	€36.000 / €54.000	€90.000
Afscherming of beveiliging van bewegende delen ontbreekt of is overbrugd, waardoor ernstig gevaar ontstaat (art. 7.7 lid 1)	Zware overtreding	Direct boete	€18.000	€36.000 / €54.000	€90.000

Rekenvoorbeeld voor een werkgever met 500 of meer werknemers, zonder matiging en zonder verhoging voor het aantal blootgestelde werknemers.

Hoe deze bedragen tot stand komen:

• Normbedrag. De Beleidsregel boeteoplegging arbeidsomstandighedenwetgeving kent zeven normbedragen (€340 tot €13.500) en koppelt elk beboetbaar artikellid aan een categorie. Niet keuren valt in categorie 4 (€3.000), onderhoud, plaatsing en afscherming in categorie 6 (€9.000).
• Type overtreding. Bij een overige overtreding komt volgens artikel 1 van de beleidsregel eerst een waarschuwing of een eis tot naleving, en volgt de boete pas als dezelfde of een soortgelijke overtreding opnieuw wordt vastgesteld. Een zware overtreding wordt direct beboet en het normbedrag gaat maal twee. Maar zwaar is een overtreding alleen als de omschrijving in de beleidsregel klopt, en bij plaatsing en afscherming eist die ernstig gevaar. Zonder ernstig gevaar is dezelfde overtreding een overige overtreding: eerst een waarschuwing, bij herhaling €9.000. Een onbeschermde machine met ernstig gevaar staat dus op €18.000 (categorie 6, maal twee), niet keuren op €3.000 (categorie 4).
• Ongeval. Was de overtreding de directe aanleiding voor een ongeval met dodelijke afloop, blijvend letsel of een ziekenhuisopname, dan volgt ook bij een overige overtreding direct een boete. Bij een dodelijk ongeval of uitzonderlijk ernstig blijvend letsel gaat het normbedrag maal vijf. Bij ander blijvend letsel of een ziekenhuisopname is dat drie tot vier.
• Aantal werknemers. Zijn meer dan tien werknemers aan de overtreding blootgesteld, dan gaat het normbedrag maal anderhalf; bij meer dan vijftig maal twee.
• Herhaling. Is in de vijf jaar ervoor dezelfde overtreding al vastgesteld en is de boete daarvoor onherroepelijk, dan komt er volgens artikel 34 van de Arbowet 100% bovenop, bij twee eerdere boetes 200%. Voor ernstige overtredingen uit artikel 9.10a van het Arbobesluit geldt een termijn van tien jaar. De keuringsartikelen staan niet op die lijst — tenzij je willens en wetens een overtreding begaat die tot een dodelijk ongeval leidt.
• Bedrijfsgrootte. De genoemde bedragen zijn voor werkgevers met 500 of meer werknemers. Kleinere bedrijven betalen een percentage daarvan: 10% bij minder dan 5 werknemers, oplopend tot 80% bij 250–499 werknemers.

De boete kan nooit hoger uitvallen dan het bedrag van de vijfde boetecategorie, in 2026 €110.000 per overtreding. De Arbeidsinspectie kan de boete ook matigen, met 25% per onderdeel als je voor dit concrete werk aantoont dat de risico’s waren geïnventariseerd en er een veilige werkwijze was, dat de randvoorwaarden voor die werkwijze er waren, dat je adequate instructie gaf en dat je adequaat toezicht hield. Nam je na de overtreding zo snel mogelijk maatregelen om herhaling te voorkomen, dan kan er 12,5% af.

Bedragen gebaseerd op de geldende versie van de beleidsregel van 11 februari 2025, nagekeken op 17 september 2026. De normbedragen zijn sinds 2013 niet geïndexeerd. Het kabinet heeft het voornemen aangekondigd ze eenmalig te verhogen en daarna jaarlijks te indexeren; dat is nog niet ingegaan.

Naast deze directe financiële klappen zijn er nog andere consequenties. Verzekeringsmaatschappijen kunnen uitkeringen weigeren bij ongevallen met niet-gekeurd gereedschap. Bij letselschade kan de werkgever aansprakelijk worden gesteld voor zowel materiële als immateriële schade. En een inspectie die tot een boete leidt, kan negatieve publiciteit opleveren.

Naast de boete: het werk stilleggen

Een boete kost geld. Een stillegging kost je de klus. De Arbowet geeft de Arbeidsinspectie daarvoor twee bevoegdheden, en die werken heel verschillend.

Stilleggen bij ernstig gevaar

Levert werk naar het redelijk oordeel van de inspecteur ernstig gevaar op voor personen, dan mag hij het ter plekke laten staken — mondeling, later schriftelijk bevestigd. Dat staat in artikel 28 van de Arbowet. Hij mag daarbij arbeidsmiddelen verzegelen. Er is geen vaste duur: zodra het ernstige gevaar weg is, trekt hij het bevel in. Een eerdere overtreding is niet nodig.

Bij een zware overtreding gebeurt dat meestal. De toelichting bij de beleidsregel zegt dat er dan “in de meeste gevallen” naast het boeterapport ook wordt overgegaan tot stillegging van het werk.

Preventieve stillegging bij herhaling

Stelt de Arbeidsinspectie dezelfde overtreding opnieuw vast, dan krijg je naast de boete in beginsel een waarschuwing preventieve stillegging. Volgens de Arbeidsinspectie komt die eerst als voornemen, waarop je binnen twee weken schriftelijk kunt reageren. Gaat het daarna nog een keer mis, dan kan het werk voor ten hoogste drie maanden worden stilgelegd (artikel 28a). In de praktijk is dat minimaal een maand, en de stillegging wordt niet opgeheven als je de overtreding intussen hebt beëindigd. De waarschuwing vervalt na vijf jaar.

Die tweede bevoegdheid geldt niet voor elke overtreding. Artikel 9.10a van het Arbobesluit sluit overtredingen uit met een normbedrag onder de drempel uit de Arboregeling, en die drempel is €4.500. Niet keuren op zich (€3.000) kan dus niet tot een preventieve stillegging leiden. Gebrekkig onderhoud en een onbeschermde machine (€9.000) kunnen dat wel.

Verborgen kosten: meer dan alleen een boete

De indirecte kosten van het niet naleven van de keuringsplicht worden vaak onderschat. Denk aan:

• Productieverlies bij stillegging
• Juridische kosten bij aansprakelijkheidsclaims
• Hoger ziekteverzuim door onveilige werkomstandigheden
• Hogere verzekeringspremies na incidenten

Deze kosten kunnen uiteindelijk vele malen hoger uitvallen dan de initiële boete. Het is dus zaak om je keuringen goed op orde te hebben.

Wanneer moet je keuren? De belangrijkste richtlijnen

Hoe vaak je moet keuren, hangt af van het type arbeidsmiddel en de omstandigheden waarin het wordt gebruikt. De algemene regel staat in artikel 7.4a, derde lid, van het Arbobesluit: keuren „zo dikwijls dit ter waarborging van de goede staat noodzakelijk is”. Een vast aantal maanden noemt dat artikel niet. Volgens Arboportaal noemt de toelichting op het Arbobesluit één keer per jaar een veilige ondergrens.

Per soort materieel ziet dat er zo uit. Voor elektrisch handgereedschap bepaal je de termijn met een risicobeoordeling volgens NEN 3140; onder normale omstandigheden komt die vaak uit op een jaar, zie hoe vaak je elektrisch gereedschap keurt. Voor ladders en trappen noemt de wet geen termijn; één keer per jaar is het vertrekpunt, zie het keuren van ladders en trappen. Voor hijs- en hefgereedschap zoals kettingen en hijsbanden is het wél vastgelegd: artikel 7.20 eist ten minste eenmaal per jaar een onderzoek door een deskundige, zie keuring hijsmiddelen. Heftrucks en hoogwerkers hebben een eigen regime, dat onze zustersite Simpelkeuren behandelt: de keuring van een heftruck en hoogwerkers en werkbakken onder TCvT. Persoonlijke beschermingsmiddelen worden volgens artikel 8.3 onderhouden, gerepareerd en zindelijk gehouden en zo nodig vervangen; een keuringstermijn noemt dat artikel niet. Bij intensief gebruik of zware omstandigheden kort je elke termijn in.

Hoe voorkom je boetes? Praktische tips

Je kunt boetes voorkomen door iemand binnen het bedrijf verantwoordelijk te maken voor het bijhouden van alle keuringen. Zorg daarnaast voor een overzichtelijke administratie waarin alle keuringsinformatie terug te vinden is. Plan keuringen ruim voor de verloopdatum in, zodat je niet voor verrassingen komt te staan. Overweeg om gespecialiseerde software zoals Tooltagger te gebruiken, waarmee je keuringen automatisch kunt bijhouden en notificaties ontvangt. Werk bovendien samen met erkende keuringsbedrijven die aan alle eisen voldoen. Zo houd je grip op het proces en verklein je de kans op fouten.

De oplossing: slimmer werken met Tooltagger

Tooltagger is ontwikkeld om het beheren van gereedschapskeuringen eenvoudiger te maken. Met de software krijg je automatisch een seintje wanneer keuringen verlopen, heb je altijd en overal toegang tot je certificaten, en kun je keuringsbedrijven direct inzicht geven in de relevante gegevens. Je houdt eenvoudig bij welk gereedschap wanneer aan de beurt is, bespaart tijd en verkleint de kans op boetes.

Conclusie: voorkomen is beter dan genezen

Het niet of te laat laten keuren van gereedschap kan verstrekkende gevolgen hebben, zowel financieel als voor de veiligheid van je medewerkers. De boetes zijn fors en de bijkomende kosten kunnen nog veel hoger uitvallen. Door proactief met keuringen om te gaan en gebruik te maken van slimme oplossingen zoals Tooltagger, kun je niet alleen boetes voorkomen, maar ook bijdragen aan een veiligere werkomgeving. Dat is uiteindelijk waar het om draait.

Klaar om die keuringsstress voorgoed vaarwel te zeggen? Probeer Tooltagger vandaag nog uit en ervaar hoe eenvoudig gereedschapsbeheer kan zijn.

Dit artikel is bedoeld als informatieve bron en niet als juridisch advies. Regelgeving kan veranderen, dus raadpleeg altijd de meest recente wetgeving of een juridisch adviseur voor specifieke situaties.