Keuring hijsmiddelen Nederland

Hijs- en hefgereedschap moet ten minste eenmaal per jaar door een deskundige worden onderzocht, en wordt daarbij zo nodig beproefd. Dat staat in artikel 7.20, zesde lid, van het Arbobesluit. Een vaste termijn voor een belastingproef, zoals eens in de vier jaar, staat er niet in: of er beproefd moet worden, volgt uit het onderzoek. De bewijsstukken van onderzoek en beproeving liggen op de arbeidsplaats en je laat ze zien als de Arbeidsinspectie erom vraagt. Is het onderzoek niet gedaan, dan krijg je in de regel eerst een waarschuwing en bij herhaling een boete; hijsgereedschap met meer dan 10% overbelasten wordt direct beboet. De plicht geldt voor iedere werkgever, ongeacht de omvang van de onderneming.

Nederlandse keuring hijsmiddelen wetgeving

De basis voor hijs- en hefgereedschap is niet artikel 7.4a, de algemene keuringsplicht voor arbeidsmiddelen, maar artikel 7.20 van het Arbobesluit. Artikel 7.4a zegt dat zelf: volgens het elfde lid geldt de periodieke keuring uit het derde lid niet voor hijs- en hefgereedschap waarop artikel 7.20 van toepassing is.

Artikel 7.20 vraagt meer dan een keuring. Het gereedschap past bij de last, de aanslagpunten, de haakvoorziening en de weersomstandigheden (eerste lid). Behalve touwwerk en staalkabels draagt het een goed leesbare aanduiding van de werklast (tweede lid), en samengesteld gereedschap is gemarkeerd (derde lid). Je belast het niet zwaarder dan de werklast, behalve bij een beproeving (vierde lid), en je slaat het zo op dat het niet beschadigt (vijfde lid). Ten minste eenmaal per jaar onderzoekt een deskundige natuurlijke persoon, rechtspersoon of instelling of het in goede staat is, „waarbij het zo nodig wordt beproefd”. Die deskundige beschikt over de uitrusting die daarvoor nodig is (zesde lid). De bewijsstukken van onderzoeken en beproevingen liggen op de arbeidsplaats (zevende lid).

Wat artikel 7.20 niet noemt: een dagelijkse controle door de gebruiker, een belastingproef om de zoveel jaar of een vast percentage van de werklast waarmee beproefd wordt. Een blik op ketting, band of haak voordat je aanslaat blijft verstandig, maar het is een werkwijze en geen wettelijke termijn.

Voor een paar soorten materieel is een aangewezen onafhankelijke instelling verplicht. Arboportaal noemt onder meer hijs- en hefwerktuigen en hijs- en hefgereedschappen aan boord van schepen, mobiele hijskranen en torenkranen van 10 tonmeter of meer, liften voor personenvervoer en hijs- en hefwerktuigen voor beroepsmatig personenvervoer. Voor kranen legt de Arbeidsinspectie het uit: een hijskraan met een bedrijfslast van 2 ton of meer laat de eigenaar elk jaar keuren door een deskundig persoon of instelling, en een mobiele kraan of torenkraan met een bedrijfslastmoment van ten minste 10 tonmeter laat hij elke 2 jaar herkeuren door een NL-conformiteitsbeoordelingsinstantie. De Stichting Toezicht Certificatie Verticaal Transport (TCVT) stelt de criteria voor die herkeuring op.

Los hijsgereedschap op het land staat niet in dat rijtje; daarvoor volstaat de deskundige uit artikel 7.20. De EKH, Erkende Keurbedrijven Hijs- en Hefmiddelen, is een vereniging van keurbedrijven en geen overheidsinstantie. Kiezen voor een keurbedrijf dat daarbij is aangesloten, mag, maar de wet vraagt het niet.

NEN Normen voor keuring hijsmiddelen

De termijn waaraan je als werkgever gebonden bent, staat in artikel 7.20. De normen beschrijven het product en wat de fabrikant erbij moet leveren. NEN-EN 818 is de Europese normenreeks voor kortschalmige kettingen voor hijsdoeleinden. Deel 6 beschrijft welke informatie voor gebruik en onderhoud de fabrikant bij een kettingsamenstel moet leveren; volgens NEN is de geldende uitgave NEN-EN 818-6:2000+A1:2008, en de uitgave van 2000 is sinds 17 april 2008 ingetrokken.

Hoeveel slijtage, rek, vervorming of draadbreuk een ketting, kabel, band of haak mag hebben voordat hij wordt afgekeurd, verschilt per product. Die afkeurcriteria staan in de gebruiksinformatie van de fabrikant en in de productnormen, die bij NEN te koop zijn. Wij noemen hier daarom geen percentages. Een keurmeester toetst aan wat er bij jouw hijsmiddel hoort; vraag hem gerust welk document hij daarvoor gebruikt.

Voor afneembaar hijsgereedschap zoals plaatklemmen, vacuümheffers, hijsmagneten, hijsbalken, C-haken en hijsvorken is er NEN-EN 13155, Hijskranen – Veiligheid – Afneembare hijsgereedschappen, met als nieuwste uitgave NEN-EN 13155:2020+A1:2025. Voor werkbakken die aan een kraan hangen om personen te hijsen is er NEN-EN 14502-1:2010, Hijskranen – Uitrusting voor het hijsen van personen – Deel 1: Hangende werkbakken.

Praktische checklist keuring hijsmiddelen

Begin met een volledige inventarisatie van alle hijsmiddelen in je organisatie. Geef elk item een uniek nummer, leg de vaste locatie en de gebruiksfrequentie vast en registreer de laatste keuringsdatum. Steeds meer bedrijven werken met QR-codes of RFID-tags om equipment snel te kunnen identificeren. Train operators in het dagelijks herkennen van slijtage, scheurtjes en vervormingen. Zij moeten controleren of de keuringsmarkeringen geldig zijn, of het materieel er normaal uitziet en of bewegende delen soepel werken. Hun bevindingen noteer je in een logboek of een mobiele app.

Het jaarlijkse onderzoek gaat een stuk dieper. Controleer of CE-markeringen en de aanduiding van de werklast aanwezig zijn, meet slijtageparameters zoals kettinglengte en banddikte, test de veiligheidssystemen en leg alles fotografisch vast. Wordt een hijsmiddel afgekeurd, dan moet het onmiddellijk uit gebruik worden genomen en duidelijk worden gemarkeerd, bijvoorbeeld met een rood label. Reparatie mag alleen door een gekwalificeerd bedrijf gebeuren, gevolgd door een herkeuring.

Kosten keuring hijsmiddelen

Wat je betaalt voor keuringen hangt af van meerdere factoren. Het type en het aantal hijsmiddelen, de keuringsfrequentie en of je kiest voor uitbesteding of een interne keurmeester bepalen de totale kosten. Externe keurders rekenen doorgaans een uurtarief en reiskosten. Bedrijven met veel equipment kunnen een jaarcontract afsluiten waarin alle inspecties, herinneringen en documentatie zijn opgenomen; de prijs varieert met de omvang van het machinepark.

Een interne medewerker opleiden tot deskundige keurmeester vraagt een eenmalige investering in training en uitrusting, maar kan op termijn voordeliger zijn dan jaarlijks externe partijen inhuren. De keuze tussen uitbesteden of zelf doen is dus een rekensom waarin gemak, flexibiliteit en schaal een rol spelen. Digitale beheersystemen brengen eveneens kosten met zich mee, maar voorkomen administratieve fouten die later tot hoge boetes kunnen leiden.

Wie mag keuring hijsmiddelen uitvoeren

Artikel 7.20, zesde lid, spreekt van een ‘deskundige natuurlijke persoon, rechtspersoon of instelling’ die ‘beschikt over de daarvoor benodigde uitrusting’. Een diploma of certificaat schrijft het niet voor. Voor bedrijven met veel hijsmiddelen is een interne deskundige dus een reële optie. Een technisch geschoolde medewerker kan na een gedegen training het jaarlijkse onderzoek uitvoeren, wat kosten bespaart en de planning flexibeler maakt, zolang hij kan beproeven wanneer dat nodig is of dat deel uitbesteedt. Veel bedrijven kiezen een keurbedrijf dat bij de EKH is aangesloten; dat is een keuze, geen wettelijke eis.

Voor mobiele kranen en torenkranen vanaf 10 tonmeter, liften voor personenvervoer en hijsmiddelen aan boord van schepen ligt het anders: daar is een aangewezen onafhankelijke instelling verplicht, zoals hierboven beschreven. Bij de herkeuring van kranen wijst de minister van SZW de keuringsinstanties aan, beoordeelt de Raad voor Accreditatie of ze aan de Europese eisen voor keuringsinstellingen voldoen en ziet de Arbeidsinspectie toe op de keuringen.

Gevolgen van niet-keuren

De Nederlandse Arbeidsinspectie beboet volgens de Beleidsregel boeteoplegging arbeidsomstandighedenwetgeving. Voor hijs- en hefgereedschap koppelt die aan de leden van artikel 7.20 elk een eigen bedrag:

• Niet jaarlijks onderzocht (zesde lid): normbedrag €3.000. Dat is een overige overtreding: de eerste keer volgt een waarschuwing of een eis tot naleving, de boete pas als het opnieuw wordt vastgesteld.
• Bewijsstukken niet op de arbeidsplaats (zevende lid): normbedrag €340, ook een overige overtreding.
• Overbelast (vierde lid): normbedrag €9.000. Overbelasten met meer dan 10% is een zware overtreding. Die wordt direct beboet en het normbedrag gaat maal twee, naar €18.000.

Was de overtreding de directe aanleiding voor een arbeidsongeval, dan volgt ook bij een overige overtreding direct een boete. Bij een dodelijk ongeval gaat het normbedrag maal vijf. Is dezelfde overtreding in de vijf jaar ervoor al onherroepelijk beboet, dan komt er volgens artikel 34 van de Arbowet 100% bovenop, bij twee eerdere boetes 200%. Deze bedragen gelden voor werkgevers met 500 of meer werknemers; kleinere bedrijven betalen 10% tot 80% daarvan. Zie de volledige uitleg van de boeteberekening.

Naast de boete kan de Arbeidsinspectie werk laten staken als dat naar het redelijk oordeel van de inspecteur ernstig gevaar oplevert voor personen (artikel 28 van de Arbowet). Wanneer een stillegging bij herhaling aan de orde is, staat in de uitleg van de boeteberekening. Of een verzekeraar uitkeert na een ongeval met ongekeurd materieel, hangt af van je polis; lees de voorwaarden erop na voordat het nodig is.

Digitale registratie systemen

Moderne digitale platforms nemen veel traditionele problemen rond keuringen weg. Automatische herinneringen voorkomen dat een keuring wordt vergeten, cloud-opslag zorgt dat certificaten nooit zoekraken en een complete logboekfunctie geeft inzicht in de historie van elk hijsmiddel. Tooltagger is een voorbeeld van een platform dat zich richt op Nederlandse bedrijven, met automatische meldingen bij verlopende keuringen en QR-code-integratie voor snelle herkenning van equipment. De kosten van zulke systemen groeien mee met de bedrijfsomvang.

QR-codes en RFID-tags maken identificatie vrijwel foutloos. Een operator scant de code en ziet meteen de keuringsstatus, gebruiksinstructies en onderhoudshistorie. Dat bespaart tijd en verkleint de kans op vergissingen.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak is keuring hijsmiddelen verplicht?

Ten minste eenmaal per jaar een onderzoek door een deskundige, die het hijsgereedschap zo nodig beproeft (artikel 7.20, zesde lid, van het Arbobesluit). Dat geldt voor kettingen, staalkabels en hijsbanden gelijk. Een vaste termijn voor een belastingproef noemt artikel 7.20 niet.

Wat kost keuring hijsmiddelen?

De kosten hangen af van het type en aantal hijsmiddelen, of je uitbesteedt of een interne keurmeester inzet, en of je kiest voor een jaarcontract. Ook reisafstand en digitale beheersystemen beïnvloeden de prijs.

Mag ik hijsmiddelen zelf laten keuren?

Ja, mits de persoon deskundig is en de uitrusting heeft om zo nodig te beproeven. Een keurbedrijf dat bij de EKH is aangesloten, is een keuze en geen wettelijke eis. Voor mobiele kranen en torenkranen vanaf 10 tonmeter geldt wel een aangewezen keuringsinstantie.

Wat gebeurt bij afkeuring?

Het hijsmiddel direct uit gebruik nemen en markeren als ‘afgekeurd’. Reparatie mag alleen door een gekwalificeerd bedrijf, gevolgd door een herkeuring.

Geldt dit ook voor kleine bedrijven?

Ja, de Arbowet maakt geen onderscheid naar bedrijfsgrootte. Ook eenmanszaken moeten de keuringsplicht naleven.

Conclusie

Keuring hijsmiddelen is geen bureaucratische last als je het slim aanpakt. De regel is overzichtelijk: ten minste eenmaal per jaar een onderzoek door een deskundige, beproeven waar dat nodig is, en de bewijsstukken op de arbeidsplaats. Met moderne digitale tools wordt het beheer een routineklus. De kosten daarvan vallen in het niet bij wat niet keuren kost: een boete, een stilgelegde klus of een ongeval met een ketting die al maanden afgekeurd had moeten zijn. Begin vandaag met een inventarisatie van je hijsmiddelen en kies een betrouwbare digitale oplossing voor het beheer. Veilig werken is niet alleen verplicht, het is ook de slimste bedrijfsstrategie.