ISO 9001:2026 voor keuringsbedrijven: wat de overgang tot 2029 van je keuringsregistratie vraagt

ISO 9001:2026 is gepubliceerd op 16 september 2026. Heb je als keuringsbedrijf een ISO 9001:2015-certificaat, dan moet je uiterlijk 30 september 2029 zijn overgestapt. Dat is de termijn die Global ACI, de internationale koepel van accreditatie-instellingen, op de dag van publicatie heeft vastgesteld. De wijzigingen in de norm zijn beperkt. Maar wat een auditor bij een keuringsbedrijf wil zien, blijft hetzelfde: dat je kunt aantonen wat je hebt gedaan, per keuring, per object en per keurmeester. Staat die registratie op orde, dan gaat de overgang over de nieuwe accenten in de norm. Staat hij dat niet, dan is dat de klus die eerst moet.

Tegelijk loopt er een tweede overgang die voor een deel van de keuringsbedrijven zwaarder weegt: die naar ISO/IEC 17020:2026. Daarover verderop meer. Stand: 17 september 2026.

Waar de herziening nu staat

NEN meldt op de pagina over ISO 9001 letterlijk: “De vernieuwde norm ISO 9001:2026 is gepubliceerd op 16 september 2026.” Het is de zesde editie; ISO/TC 176/SC 2, de commissie die de norm schrijft, meldde eerder dat de definitieve ontwerptekst (FDIS) was goedgekeurd. De nieuwe editie vervangt ISO 9001:2015 inclusief het klimaatwijzigingsblad uit 2024.

De norm is een betaald document bij NEN. Wat hieronder over de inhoud staat, komt uit wat NEN, Global ACI en certificerende instellingen er zelf over publiceren — niet uit de normtekst.

Hoe lang de overgang duurt

Global ACI heeft op 16 september 2026 de overgangsregels voor ISO 9001:2026 gepubliceerd, in het document Global ACI-TECH-3-TR 2029-09-30 (M). Global ACI is sinds 1 januari 2026 de opvolger van het International Accreditation Forum (IAF) en ILAC; de regels zijn verplicht voor accreditatie-instellingen en de certificerende instellingen die zij accrediteren.

De tijdlijn:

Datum	Wat er dan moet zijn gebeurd
31 maart 2027	Accreditatie-instellingen kunnen beoordelen tegen ISO 9001:2026
30 juni 2027	Certificerende instellingen hebben hun overgang aangemeld
30 september 2027	De accreditatie van certificerende instellingen is overgezet
31 maart 2028	Nieuwe certificaten worden alleen nog tegen ISO 9001:2026 afgegeven
30 september 2029	Bestaande ISO 9001:2015-certificaten zijn overgezet

Je huidige certificaat blijft geldig tot de datum die erop staat, maar nooit na 30 september 2029. De overgangsaudit kan samenvallen met een tussentijdse audit of een hercertificatie, maar mag ook een aparte audit zijn.

Drie jaar klinkt ruim. Maar een certificaat heeft een cyclus van één hercertificatie en twee tussentijdse audits, en zolang je certificerende instelling zelf nog niet is overgestapt — dat mag tot 30 september 2027 duren — kan zij je niet tegen de nieuwe editie certificeren. Vraag je certificerende instelling wanneer zij de overgangsaudit wil plannen.

Wat er inhoudelijk verandert

NEN noemt vijf veranderingen:

• meer aandacht voor de rol van klimaatverandering in de organisatie;
• meer aandacht voor kwaliteitscultuur en ethisch gedrag;
• een duidelijker beschrijving van hoe je met risico’s en kansen omgaat;
• aandacht voor digitalisering, AI en andere technologieën;
• betere aansluiting op andere managementsysteemnormen.

Global ACI vat het vergelijkbaar samen: duidelijkere formuleringen, meer nadruk op leiderschap, kwaliteitscultuur en verantwoordelijkheid, meer duidelijkheid over risico’s en kansen, en een nieuwe bijlage A die begrippen en de bedoeling van eisen toelicht. De aansluiting op andere normen komt uit de Harmonized Structure, dezelfde opbouw die ISO 14001 en ISO 45001 volgen. Heb je als keuringsbedrijf ook een ISO 45001-certificaat, dan wordt het combineren van die systemen eenvoudiger.

NEN zegt er zelf bij dat de nieuwe editie is gebaseerd op de eisen uit 2015, dat de veranderingen vooral in verduidelijking en actualisatie zitten, en dat een bestaand systeem daarom waarschijnlijk niet rigoureus hoeft te worden aangepast.

Waarom de audit uitkomt bij je keuringsregistratie

Een keuringsbedrijf levert een dienst waarvan het product een uitspraak is: dit object is op deze datum door deze keurmeester goedgekeurd. Voor een auditor is dat een controleerbaar product. Hij kan een rapport pakken en vragen wat erachter zit.

In ISO 9001:2015 raakt dat aan drie eisen die bij een keuringsbedrijf direct over je registratie gaan.

De eerste is paragraaf 7.5, gedocumenteerde informatie. Wat je kwaliteitssysteem en de norm vereisen dat je vastlegt, moet beschikbaar zijn waar en wanneer het nodig is, beschermd tegen onbedoelde wijziging, en onder versiebeheer.

De tweede is paragraaf 8.5.2, identificatie en traceerbaarheid. Is traceerbaarheid een eis, dan kun je een uitkomst herleiden en bewaar je de informatie die dat mogelijk maakt. Voor een keuringsbedrijf: welk gereedschap, bij welke klant, welke keuring, welke uitslag.

De derde is paragraaf 7.1.5, middelen voor monitoren en meten. Moeten metingen herleidbaar zijn, dan wordt het meetmiddel op vastgestelde intervallen of vóór gebruik gekalibreerd of geverifieerd. Blijkt een meetmiddel ongeschikt, dan moet je nagaan welke eerdere metingen daardoor twijfelachtig zijn — en daarvoor moet je weten welk meetmiddel je bij welke keuring gebruikte. Bij een NEN 3140-keuring gaat dat over je NEN 3140-tester. Kalibratie zelf behandelt simpelkeuren.nl.

Of die paragraafnummers in de 2026-editie gelijk blijven en of de eisen inhoudelijk veranderen, kunnen we zonder de normtekst niet zeggen.

In geen van deze drie eisen staat “gebruik software”. Een map met papieren rapporten kan eraan voldoen. Maar een auditor werkt met steekproeven, en zijn vragen zijn concreet. Geef me de keuringen van deze klant van vorig jaar. Wie heeft deze afkeur gedaan? Is dit rapport achteraf nog aangepast, en door wie? Staat het antwoord verspreid over een mailbox, een Excel-bestand en de laptop van een keurmeester die inmiddels ergens anders werkt, dan is elk van die vragen een zoektocht.

Wat je vóór de overgangsaudit kunt nalopen

Doe de steekproef zelf, voordat de auditor hem doet. Pak drie willekeurige keuringen van meer dan een jaar geleden en kijk of je binnen een paar minuten kunt laten zien:

• welk object het was en bij welke klant en locatie het staat;
• wie de keuring deed, op welke datum en met welke uitslag;
• bij een afkeur: wat de reden was en wat er daarna met het object is gebeurd;
• of het rapport na afloop nog is gewijzigd, en zo ja door wie;
• welk rapport de klant heeft ontvangen.

Lukt dat bij alle drie, dan zit je registratie goed en gaat de overgang over wat er in de norm is veranderd: leiderschap en kwaliteitscultuur, klimaat, risico’s en kansen. Lukt het niet, begin daar. Dat is geen ISO 2026-klus maar een tekortkoming die ook onder de 2015-editie al een bevinding kan opleveren.

In Tooltagger hangt elke keuring aan het object, met datum, keurmeester en keuringsbedrijf, en blijft die keuringshistorie staan. Een audittrail houdt bij wie wat heeft gewijzigd en wanneer, en elke lijst gaat als CSV de deur uit als de auditor een overzicht wil. Hoe je de overstap van losse bestanden naar zo’n registratie aanpakt, staat in digitaliseer je keuringsbedrijf.

De tweede overgang: ISO/IEC 17020:2026

ISO 9001 is een certificaat voor je kwaliteitssysteem. Doe je keuringen onder accreditatie van de Raad voor Accreditatie, dan is ISO/IEC 17020 de norm waar je op beoordeeld wordt, en die is ook herzien.

De RvA schrijft dat ISO/IEC 17020:2026 in maart 2026 is verschenen. Sinds 1 september 2026 kun je bij een reguliere beoordeling vrijwillig tegen de nieuwe versie worden beoordeeld; dat geef je uiterlijk acht weken voor de kantoorbeoordeling aan bij je projectcoördinator. Tot 1 juli 2027 is dat een keuze. Nieuwe accreditatieaanvragen worden sinds 1 september 2026 alleen nog tegen de nieuwe versie beoordeeld. De volledige regeling staat in ASR013, inclusief een verschilanalyse die elke geaccrediteerde inspectie-instelling moet invullen. Internationaal geldt een overgangsperiode van drie jaar, gerekend vanaf de publicatie.

Heb je beide, dan lopen de twee overgangen tegelijk. Dezelfde registratie bedient ze allebei.

Wat er nog niet bekend is

De RvA heeft op 17 september 2026 nog niets gepubliceerd over hoe zij de ISO 9001:2026-overgang bij Nederlandse certificerende instellingen invult. De termijnen van Global ACI gelden wel voor iedere geaccrediteerde certificerende instelling.

Wat de nieuwe tekst precies zegt over digitalisering en AI, publiceert NEN niet buiten de norm om. Samenvattingen van adviesbureaus zijn interpretaties. We werken dit artikel bij zodra daar meer over bekend is.

Veelgestelde vragen

Is ISO 9001 verplicht voor een keuringsbedrijf?

Nee. ISO 9001-certificering is vrijwillig. De keuringsplicht komt uit het Arbobesluit, en wie een NEN 3140-keuring mag uitvoeren, hangt af van deskundigheid, niet van een ISO-certificaat. Opdrachtgevers kunnen het wel als eis in een aanbesteding of contract opnemen.

Wanneer vervalt mijn ISO 9001:2015-certificaat?

Op de datum die erop staat, maar nooit later dan 30 september 2029. Die termijn heeft Global ACI vastgesteld. Vraag je certificerende instelling wanneer zij je overgangsaudit wil plannen.

Moet ik mijn hele kwaliteitshandboek herschrijven?

Waarschijnlijk niet. NEN beschrijft de herziening als gebaseerd op de 2015-versie, met vooral verduidelijking en actualisatie. Je loopt na wat er veranderd is — leiderschap en kwaliteitscultuur, klimaat, risico’s en kansen — en past je systeem daarop aan.

Is ISO 9001 hetzelfde als accreditatie onder ISO/IEC 17020?

Nee. ISO 9001 is een certificaat voor je kwaliteitsmanagementsysteem, afgegeven door een certificerende instelling. Accreditatie onder ISO/IEC 17020 is een beoordeling door de Raad voor Accreditatie van je competentie als inspectie-instelling. Het zijn twee aparte trajecten met elk een eigen overgang.

Wanneer moet ik over naar ISO/IEC 17020:2026?

Tot 1 juli 2027 kun je bij de RvA kiezen of je al tegen de nieuwe versie wordt beoordeeld. Nieuwe aanvragen gaan sinds 1 september 2026 alleen nog tegen de nieuwe versie. De volledige tijdlijn staat in ASR013.

Wil je weten of je registratie een audit-steekproef aankan? De quickscan keuringsbeheer loopt in twaalf stellingen langs registratie, keuren, bewaken en aantonen.