NEN 3140

# Moet een NEN 3140-tester gekalibreerd worden?

Niet volgens de norm en niet volgens de wet. Maar het Arbobesluit eist schriftelijk bewijs van je keuring, en daar hangt het wél vanaf. Wat dan telt.

Redactie Tooltagger13 oktober 20267 min lezen

Op deze vraag krijg je twee tegengestelde antwoorden, en opvallend vaak hangt het antwoord af van wie het geeft. Kalibratiebedrijven schrijven dat apparatentesters jaarlijks gekalibreerd moeten worden. Onafhankelijke bronnen schrijven dat de norm daar niets over zegt. Dat laatste klopt — en toch kalibreren de meeste bedrijven jaarlijks, om een reden die zelden wordt uitgelegd.

## Wat de norm er wel en niet over zegt

NEN 3140 is een auteursrechtelijk beschermde norm die je bij NEN moet kopen; de tekst is niet openbaar. Dit artikel steunt op bronnen die hem wél in handen hebben, en die zijn het op dit punt met elkaar eens: er staat niets over kalibratie in. [Euronorm Advies](https://www.euronorm.net/pages/faq-kalibratie-verplicht-volgens-nen-3140) formuleert het zo: *“Nee, er staat niets in de wet of in bijvoorbeeld NEN 3140 over kalibratie van meetinstrumenten.”*

Daar komt een tweede punt bij dat vaker wordt vergeten. Keuren volgens NEN 3140 is op zichzelf niet wettelijk verplicht — de norm is de gangbare manier om aan een wettelijke plicht te voldoen, niet de plicht zelf. Een eis die niet in de norm staat, en een norm die zelf geen wet is: daar valt geen verplichting uit te construeren.

Wie je dus vertelt dat kalibratie “volgens NEN 3140 verplicht” is, zegt iets wat niet klopt. Dat betekent alleen niet dat kalibreren onzin is.

## Wat de wet wél van je vraagt

De keuringsplicht zelf staat in [artikel 7.4a van het Arbobesluit](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0008498&hoofdstuk=7&artikel=7.4a): arbeidsmiddelen die door gebruik of omgeving kunnen verslechteren, worden periodiek gekeurd door een deskundige. En dan volgt de zin waar het hier om draait:

> Schriftelijke bewijsstukken van de uitgevoerde keuringen zijn op de arbeidsplaats aanwezig en worden desgevraagd getoond aan de toezichthouder.

Dáár zit het werkelijke belang van kalibratie. De wet vraagt geen gekalibreerde tester; de wet vraagt bewijs. Maar een meetwaarde uit een instrument waarvan niemand weet hoe ver het afwijkt, is zwak bewijs. Een isolatieweerstand van 0,8 MΩ betekent niets als het apparaat dat hem mat er twee jaar geleden al 20% naast zat.

Let op het verschil: dit is een redenering over bewijskracht, geen wettelijke kalibratieplicht. Wie beweert dat artikel 7.4a kalibratie voorschrijft, legt de wet woorden in de mond. Maar wie na een ongeval moet aantonen dat zijn keuring deugde, merkt dat het onderscheid in de praktijk weinig uitmaakt.

Hoe vaak moet jouw gereedschap gekeurd worden?

NEN 3140 noemt geen vaste termijn: die hangt af van hoe intensief je het gebruikt en waar. De gratis calculator geeft je in drie klikken een onderbouwd startpunt, zonder account.

[Bereken de keuringsfrequentie](https://tooltagger.com/tools/keuringsfrequentie)

Wil je de datums meteen bijhouden? [Probeer Tooltagger 14 dagen gratis](https://appv2.tooltagger.com/register)

## Waar de verplichting dan wél vandaan komt

In vrijwel elk geval waarin kalibratie écht moet, komt die eis ergens anders vandaan dan uit NEN 3140. Er zijn vier bronnen, en het loont te weten welke op jou van toepassing is.

**Je eigen kwaliteitssysteem.** ISO 9001 stelt eisen aan meetmiddelen die je gebruikt om conformiteit aan te tonen. Schrijf je in je handboek dat je testers jaarlijks kalibreert, dan heb je jezelf die plicht opgelegd en toetst je auditor daarop. Voor keuringsbedrijven is dat het gangbaarste pad; wat daar verder bij komt kijken staat in [ISO 9001 voor keuringsbedrijven](https://tooltagger.com/iso-9001-2026-keuringsbedrijven).

**Je certificatieschema.** Werk je onder een sectorschema, dan kan daar een eigen kalibratie-eis in staan. De STEK-regeling voor koeltechniek eist bijvoorbeeld dat meetinstrumenten minstens eens per twaalf maanden worden gecontroleerd — dat gaat over manometers en lekzoekers, niet over NEN 3140-testers, maar het laat zien hoe zo’n eis loopt. Kijk dus in jóúw schema, niet in dat van een andere sector.

**Je opdrachtgever.** Keur je voor derden, dan is de discussie meestal voorbij voordat hij begint. Wie een keuringsrapport koopt, wil weten waarmee gemeten is.

**De fabrikant.** Testers geven zelf aan wanneer hun kalibratietermijn verstreken is; sommige modellen tonen daar een melding voor. Dat is geen wettelijke eis maar een specificatie van het apparaat — en als je ervan afwijkt, kun je je niet meer op die specificatie beroepen.

## De norm die wél eisen stelt aan je tester

Er bestaat wel een norm over het meetinstrument zelf, en die wordt in deze discussie zelden genoemd: de reeks **NEN-EN-IEC 61557**. Die stelt eisen aan apparatuur voor het beproeven, meten of bewaken van veiligheidsmaatregelen in laagspanningsnetten tot 1000 V wisselspanning en 1500 V gelijkspanning. Per meettaak geldt het deel dat daarop van toepassing is.

Ook deze reeks is een betaalde norm, dus ook hier geldt: dit is de reikwijdte zoals NEN die publiceert, niet een citaat uit de tekst. Maar het verplaatst de vraag wel. Niet “moet ik kalibreren”, maar: **voldoet mijn instrument nog aan de specificaties waarop zijn geschiktheid berust?** Kalibratie is de manier waarop je dat vaststelt. Dat is ook precies wat kalibreren is — niet repareren of afstellen, maar vaststellen hoever een instrument van de waarheid af zit.

## Wanneer je sowieso niet moet wachten

Een jaarlijkse cyclus is gebruikelijk, maar de datum op de sticker is niet heilig. Laat tussentijds kalibreren wanneer:

-   de tester is gevallen of nat geworden;
-   hij waarden geeft die je niet verwacht, of waarden die verdacht constant zijn;
-   hij in een extreme omgeving heeft gestaan;
-   je hem na lange opslag weer in gebruik neemt.

Bij intensief of ruw gebruik is zes tot negen maanden een verdedigbaar interval. Dat is dan jouw risicoafweging, en die mag je onderbouwen — net zoals je [de keuringsfrequentie van je gereedschap](https://tooltagger.com/nen-3140-hoe-vaak-keuren) onderbouwt. Het patroon is hetzelfde: de norm geeft geen getal, jij kiest er een en legt uit waarom.

## Je tester is zelf een arbeidsmiddel

Hier wordt het praktisch. De tester waarmee je keurt, is zelf een apparaat met een datum die verloopt. Loopt die ongemerkt af, dan is elke keuring die je er sindsdien mee deed aanvechtbaar — niet één rapport, maar alles tussen de vervaldatum en het moment waarop je het ontdekte.

Drie dingen voorkomen dat.

1.  **Geef de tester een eigen dossier**, net als het gereedschap dat je ermee keurt. Zelfde registratie, zelfde vervaldatumbewaking.
2.  **Zet het unieke nummer van het instrument in het keuringsrapport.** Dan is achteraf vast te stellen met welk apparaat een meting is gedaan, en of dat apparaat op dat moment geldig gekalibreerd was.
3.  **Bewaar het kalibratiecertificaat bij het instrument**, niet in een losse map. Het hoort bij de bewijsketen die artikel 7.4a van je vraagt.

Welke tester daarbij past, en waar je bij aanschaf op let, staat in het overzicht van [NEN 3140-testapparaten](https://tooltagger.com/welke-nen-3140-testapparaten-zijn-er-kies-de-juiste-tester). En wie zijn keuringen en kalibratiedata per object wil bijhouden in plaats van per ronde, vindt dat terug bij [materieelbeheer](https://tooltagger.com/materieeleigenaren).

Verder lezen

-   [NEN 3140
    
    ## Wat verandert er met NEN 3140:2026?
    
    Het ontwerp van de nieuwe NEN 3140 ligt er sinds 1 april 2026, de definitieve norm nog niet. Wat bekend is, wat niet, en wat dat betekent voor je keuringen.
    
    ](https://tooltagger.com/wat-verandert-er-met-nen-3140-2026)
-   [NEN 3140
    
    ## NEN 3140: hoe vaak moet je gereedschap keuren?
    
    De norm noemt geen vast aantal maanden. Dit is hoe de frequentie werkelijk tot stand komt, en welke drie factoren de doorslag geven.
    
    ](https://tooltagger.com/nen-3140-hoe-vaak-keuren)

Aan de slag

## In vijf minuten  
live.

Account aanmaken, eerste tool scannen, keuring inplannen. Geen verkoopgesprek vooraf, geen implementatietraject, geen creditcard.

[Start 14 dagen gratis](https://appv2.tooltagger.com/register)[Plan een demo](https://tooltagger.com/demo)

-   14 dagen gratis
-   Geen creditcard nodig
-   Maandelijks opzegbaar